Mexico như một điểm trung chuyển: hàng hoá, người và vị trí địa lý

Nằm giữa hai đại dương và giữa hai nửa châu Mỹ, Mexico có vị trí mà ít nước nào có. Đây là tài sản lớn nhất của nước này về mặt địa lý — và là điều doanh nghiệp Việt Nam nên hiểu khi nhìn về thị trường châu Mỹ.

Ba hướng cửa ngõ

Hướng bắc — đường bộ sang Hoa Kỳ, tuyến quan trọng nhất về giá trị thương mại.

Hướng tây — các cảng Thái Bình Dương nhận hàng từ châu Á, gồm Manzanillo và Lázaro Cárdenas.

Hướng đông — các cảng vịnh Mexico nối với bờ đông Hoa Kỳ, vùng Caribe và châu Âu, với Veracruz là cảng lâu đời nhất.

Ít nước có được cả ba hướng này cùng lúc. Đây là lý do Mexico được nhắc tới như một điểm đặt cơ sở sản xuất phục vụ nhiều thị trường chứ không chỉ một.

Mạng lưới hiệp định thương mại

Một điểm ít được biết: Mexico có mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng, không chỉ với Bắc Mỹ mà còn với nhiều nước ở châu Âu, châu Mỹ Latinh và khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Ý nghĩa thực tế: hàng sản xuất tại Mexico có thể tiếp cận nhiều thị trường với điều kiện ưu đãi, nếu đáp ứng các quy tắc xuất xứ tương ứng.

Với Việt Nam, cả hai nước đều tham gia hiệp định CPTPP — đây là khuôn khổ đáng tìm hiểu cho doanh nghiệp hai bên. Điều kiện cụ thể và quy tắc xuất xứ phải tra cứu theo từng dòng hàng.

Điều doanh nghiệp Việt Nam nên biết

Có mấy hướng tiếp cận thị trường này, với mức độ phức tạp khác nhau.

Xuất khẩu trực tiếp — bán hàng vào thị trường Mexico, quy mô dân số lớn và sức mua đang tăng. Đây là hướng đơn giản nhất về thủ tục.

Tham gia chuỗi cung ứng — cung cấp vật tư, linh kiện cho các nhà máy đang hoạt động tại Mexico. Đòi hỏi hiểu về tiêu chuẩn và về quy tắc xuất xứ.

Đặt cơ sở tại Mexico — mức đầu tư cao nhất, nhưng cho phép tận dụng vị trí và mạng hiệp định. Cần tư vấn pháp lý và thuế chuyên sâu.

Những gì cần khảo sát trước

• Thuế nhập khẩu và quy tắc xuất xứ cho đúng dòng hàng của mình;
• Tiêu chuẩn kỹ thuật và ghi nhãn áp dụng tại Mexico;
• Chi phí và thời gian vận tải thực tế từ Việt Nam;
• Kênh phân phối — ai là người mua thật;
• Và đối tác tại chỗ — gần như không thể làm từ xa hoàn toàn.

Điểm cuối là kinh nghiệm được lặp lại nhiều nhất. Thị trường này đòi hỏi có mặt và có quan hệ — cả vì khoảng cách văn hoá lẫn vì thói quen kinh doanh coi trọng quan hệ cá nhân.

Rủi ro cần tính

Để cân bằng, cần nói cả mặt khó. Khoảng cách địa lý từ Việt Nam rất xa — thời gian vận tải biển dài và chi phí không nhỏ.

Khác biệt ngôn ngữ là rào cản thật: tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ kinh doanh, và tài liệu, hợp đồng, thủ tục đều bằng tiếng đó.

Và rủi ro chính sách — vì kinh tế Mexico gắn chặt với Hoa Kỳ, các thay đổi trong quan hệ hai nước đó tác động trực tiếp tới môi trường kinh doanh.

Quy mô thị trường nội địa

Có một điểm hay bị bỏ qua khi nói về Mexico: đây không chỉ là nơi sản xuất để xuất đi, mà còn là một thị trường tiêu thụ lớn.

Mexico thuộc nhóm nước đông dân nhất châu Mỹ, với tầng lớp trung lưu đô thị đang mở rộng và thói quen tiêu dùng gần với chuẩn Bắc Mỹ ở các thành phố lớn.

Với doanh nghiệp Việt Nam, điều này có nghĩa bán hàng vào Mexico là một mục tiêu tự nó, không chỉ là bước đệm để vào Hoa Kỳ.

Các nhóm hàng Việt Nam có thế mạnh — nông sản chế biến, thuỷ sản, dệt may, đồ gỗ, hàng thủ công — đều là những nhóm có nhu cầu tại thị trường này. Nhưng phải khảo sát cụ thể theo dòng hàng vì Mexico cũng là nước sản xuất mạnh ở một số nhóm.

Hạ tầng logistics

Về vận tải, có mấy điều thực tế cần biết khi tính tuyến hàng từ Việt Nam.

Đường biển là chủ yếu cho hàng khối lượng lớn, với thời gian vận chuyển dài — đây là yếu tố phải đưa vào kế hoạch dòng tiền và tồn kho.

Vận tải nội địa Mexico chủ yếu bằng đường bộ, vì đường sắt thiên về một số tuyến hàng hoá nhất định. Chi phí và thời gian từ cảng tới nơi tiêu thụ cần tính riêng, không gộp chung.

Thông tin về thị trường, thủ tục và cơ hội hợp tác có thể hỏi cơ quan đại diện thương mại Việt Nam tại địa bàn và cơ quan đại diện Mexico tại Việt Nam.