Qua giai đoạn thu xếp giấy tờ và chỗ ở, câu hỏi còn lại là sống thế nào cho ra sống. Đây là phần ít ai chuẩn bị trước — và cũng là phần quyết định người ta ở lại hay về sớm.
- Tiếng Tây Ban Nha là yếu tố quyết định mức độ hoà nhập.
- Văn hoá xã hội Mexico coi trọng quan hệ cá nhân và gia đình.
- Có cộng đồng người nước ngoài ở một số thành phố.
- Nhiều đặc điểm văn hoá Mexico khá gần với văn hoá Việt Nam.
Ngôn ngữ — vẫn là điều số một
Không có cách nói khác: mức độ hoà nhập gần như tỷ lệ thuận với trình độ tiếng Tây Ban Nha.
Không phải vì người Mexico khắt khe — ngược lại, họ nhìn chung rất kiên nhẫn với người học. Mà vì gần như mọi tương tác ngoài công việc quốc tế đều bằng tiếng đó: hàng xóm, chợ, bác sĩ, cơ quan hành chính, bạn bè của bạn bè.
Người không có tiếng thường bị giới hạn trong một bong bóng người nước ngoài — sống được, nhưng bỏ lỡ phần lớn giá trị của việc ở đó.
Tin tốt đã nói ở phần ngôn ngữ: đây là thứ tiếng dễ đạt mức giao tiếp cơ bản, và chỉ cần mức cơ bản là đời sống hằng ngày đã khác hẳn.
Những điểm văn hoá quen thuộc
Với người Việt, có mấy đặc điểm văn hoá Mexico dễ thấy gần gũi.
Gia đình là trung tâm — nhiều thế hệ gắn bó, các dịp sum họp quan trọng, và việc hỏi thăm gia đình nhau là chuyện tự nhiên trong giao tiếp.
Giao tiếp có phần gián tiếp — lời từ chối thẳng ít khi được nói ra, và giữ hoà khí được coi trọng. Người Việt đọc được các tín hiệu này dễ hơn người từ văn hoá thiên về nói thẳng.
Tưởng nhớ tổ tiên — như đã nói ở phần truyền thống, tinh thần của Ngày của Người đã khuất rất gần với tục thờ cúng của ta.
Ẩm thực là trung tâm của sinh hoạt — bữa ăn là dịp gặp gỡ chứ không chỉ để ăn, và mời ăn là cách thể hiện thiện chí.
Những điểm cần thích nghi
Cũng có những khác biệt cần thời gian.
Nhịp thời gian — giờ hẹn xã giao có thể linh hoạt hơn mức người Việt quen, dù giờ làm việc chính thức thì không. Cần phân biệt hai loại này.
Bữa ăn muộn — bữa trưa thường vào đầu giờ chiều và là bữa chính, bữa tối muộn và nhẹ hơn. Điều này ảnh hưởng tới cả nhịp ngày.
Tiếp xúc xã hội gần hơn — chào hỏi bằng cử chỉ thân mật là bình thường, và khoảng cách giao tiếp gần hơn so với thói quen của nhiều người Việt.
Xây dựng quan hệ
- Nhận lời mời — lời mời đầu tiên thường quan trọng;
- Tham gia hoạt động địa phương — lớp học, thể thao, hội nhóm;
- Quen hàng xóm — một câu chào mỗi ngày tạo khác biệt lớn;
- Học nấu vài món địa phương — cách hay để kết nối;
- Và chia sẻ văn hoá của mình — người Mexico thường rất tò mò về Việt Nam.
Điểm cuối hiệu quả hơn nhiều người nghĩ. Nấu một bữa món Việt mời bạn bè là cách kết nối rất mạnh trong một nền văn hoá coi bữa ăn là trung tâm của quan hệ.
Cân bằng với cộng đồng đồng hương
Ở một số thành phố có cộng đồng người nước ngoài, và đó là chỗ dựa tốt trong giai đoạn đầu — thông tin thực tế, kinh nghiệm thủ tục, hỗ trợ khi cần.
Nhưng như ở mọi nơi, chỉ sinh hoạt trong đó thì bỏ lỡ phần lớn giá trị của việc sống ở một đất nước có bề dày văn hoá như Mexico.
Cách cân bằng mà người ở lâu hay mô tả: giữ liên hệ với cộng đồng nhưng xây dựng phần lớn quan hệ với người địa phương — và điều đó quay lại phụ thuộc vào ngôn ngữ.
Giai đoạn khó và cách vượt qua
Gần như ai chuyển sang sống ở nước khác cũng qua một giai đoạn chùng xuống — thường sau vài tháng, khi cái mới lạ đã hết mà cái quen thuộc chưa có.
Điều này bình thường và không phải dấu hiệu mình chọn sai. Biết trước là có nó giúp không hoảng khi nó đến.
Những gì được nhắc là có tác dụng: giữ thói quen sinh hoạt ổn định, có một hoạt động đều đặn ngoài công việc — thể thao, lớp học, nhóm sở thích — và giữ liên lạc đều với gia đình ở nhà.
Và một điều thực tế: đặt một chuyến về thăm nhà. Biết có một mốc để mong đợi làm giai đoạn chờ dễ chịu hơn nhiều.
Với người ở lâu dài
Người tính ở nhiều năm có thêm mấy việc đáng làm sớm.
Đầu tư nghiêm túc vào tiếng — không dừng ở mức đủ sống, vì mức đủ sống và mức làm việc, kết bạn được là hai chuyện khác nhau.
Tìm hiểu lịch sử và văn hoá địa phương — nó thay đổi cách mình nhìn nơi mình sống, và là đề tài trò chuyện mà người địa phương rất quý.
Và đi thăm các vùng khác của đất nước — Mexico đa dạng tới mức chỉ biết một thành phố là biết rất ít.
Hỗ trợ công dân và thông tin cộng đồng liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam phụ trách địa bàn.
Yếu tố quyết định hoà nhập là gì?
Tiếng Tây Ban Nha — vì gần như mọi tương tác ngoài công việc quốc tế đều bằng tiếng đó. Không có tiếng thì bị giới hạn trong bong bóng người nước ngoài.
Điểm văn hoá nào gần với Việt Nam?
Gia đình là trung tâm, giao tiếp gián tiếp và giữ hoà khí, tưởng nhớ tổ tiên, và ẩm thực là trung tâm của sinh hoạt xã hội.
Cần thích nghi điều gì?
Nhịp thời gian trong hẹn xã giao, bữa trưa muộn là bữa chính còn bữa tối nhẹ, và tiếp xúc xã hội gần hơn trong chào hỏi.
Cách kết nối hiệu quả nhất?
Nấu một bữa món Việt mời bạn bè — rất mạnh trong nền văn hoá coi bữa ăn là trung tâm của quan hệ, và người Mexico thường rất tò mò về Việt Nam.
