Ẩm thực Việt và ẩm thực Mexico: hai nền bếp gặp nhau

Hai nền ẩm thực cách nhau nửa vòng trái đất nhưng có nhiều điểm chung bất ngờ — và đó thường là chỗ người Việt thấy dễ hoà nhập nhất khi sang Mexico.

Những điểm chung bất ngờ

Rau thơm tươi ăn kèm. Đây là điểm giống nhau rõ nhất. Người Mexico dùng ngò rí rất nhiều — loại rau thơm mà người Việt cũng dùng hằng ngày, và nó có mặt trong gần như mọi món.

Chanh vắt vào món ăn. Ở cả hai nước, chanh không phải gia vị phụ mà là thành phần thiết yếu — vắt vào canh, vào món nướng, vào đồ chấm.

Ớt là trung tâm. Mexico có rất nhiều loại ớt, mỗi loại có hương và độ cay riêng, dùng cho mục đích khác nhau. Người Việt quen với ớt sẽ thấy đây là thế giới quen thuộc nhưng phong phú hơn.

Đồ chấm riêng. Bàn ăn Mexico luôn có các loại sốt để người ăn tự điều chỉnh — giống hệt cách người Việt có bát nước chấm riêng.

Nhiều món dọn cùng lúc. Bữa ăn không theo trình tự khai vị – món chính – tráng miệng mà bày nhiều thứ để mọi người cùng gắp.

Những khác biệt cần thích nghi

Ngô thay cho gạo. Bánh tortilla từ bột ngô đóng vai trò mà cơm đóng ở bữa ăn Việt — nền tinh bột đi kèm mọi món. Cần thời gian để quen, nhưng gạo cũng có sẵn.

Ít món nước. Ẩm thực Việt có rất nhiều món nước — phở, bún, canh trong bữa cơm. Mexico có món nước nhưng không phải trung tâm như vậy.

Phô mai và kem chua. Sản phẩm từ sữa xuất hiện nhiều hơn trong ẩm thực Mexico so với ẩm thực Việt.

Giờ ăn. Bữa trưa muộn và là bữa chính, bữa tối muộn và nhẹ. Đây là thứ mất nhiều thời gian nhất để quen.

Nấu món Việt tại Mexico

Tin tốt: nhiều nguyên liệu cơ bản có sẵn và rẻ.

• Rau thơm — ngò rí, hành lá, húng có khắp nơi;
• Chanh, ớt, tỏi, hành — dồi dào;
• Gạo — có sẵn, dù loại gạo quen thuộc cần tìm ở cửa hàng châu Á;
• Thịt, hải sản — phong phú, nhất là vùng ven biển;
• Và giá, đậu phụ — tìm được ở cửa hàng châu Á tại đô thị lớn.

Thứ khó nhất là nước mắm và một số gia vị đặc thù — có ở cửa hàng châu Á nhưng không phải nơi nào cũng có, và giá cao hơn. Nhiều người mang theo từ Việt Nam hoặc nhờ người quen gửi.

Với các loại rau đặc trưng như rau muống, tía tô, kinh giới — thường không có sẵn, và một số gia đình tự trồng.

Món Việt với người Mexico

Điều thú vị khi giới thiệu món Việt cho bạn bè Mexico: phần lớn đón nhận rất tích cực.

Lý do khá rõ — các yếu tố quen thuộc đã có sẵn: rau thơm tươi, chanh, ớt, đồ chấm riêng, nhiều món cùng bàn. Món Việt không xa lạ về mặt cấu trúc vị giác với người Mexico.

Món dễ được yêu thích nhất theo kinh nghiệm chung là các món có nước dùng thơm và nhiều rau sống ăn kèm — vì nó vừa mới lạ vừa có những yếu tố họ đã quen.

Vài món Mexico nên thử theo thứ tự

Với người Việt mới sang, có một lộ trình khám phá hợp lý — đi từ quen tới lạ.

Bắt đầu với các món ăn kèm bánh tortilla — đây là dạng phổ biến nhất, có nhiều loại nhân, và ăn kèm rau thơm với chanh nên rất quen vị.

Rồi tới các món nước — Mexico có món canh và món hầm, thường ăn cùng cơm hoặc bánh, gần với bữa cơm Việt hơn.

Sau đó thử các loại sốt phức hợp — nhóm mole ở Oaxaca và Puebla, với hàng chục nguyên liệu và nhiều công đoạn. Đây là đỉnh của ẩm thực Mexico nhưng vị lạ nhất với người mới.

Và đồ ăn đường phố — phong phú không kém Việt Nam, và là nơi thấy rõ nhất đời sống hằng ngày của một thành phố.

Lưu ý chung: mỗi vùng có món riêng rất khác nhau, nên "món Mexico" ở Oaxaca và ở Monterrey là hai thế giới. Đi tới đâu nên hỏi món đặc trưng của vùng đó.

Đây cũng là cách kết nối xã hội rất hiệu quả ở một đất nước mà bữa ăn là trung tâm của quan hệ — nấu một bữa mời bạn bè có giá trị hơn nhiều lời giới thiệu.