Gấp một tờ giấy theo hai chiều rồi mở ra

Cả chuyên mục này gói vào một hình: gấp một tờ giấy theo hai chiều rồi mở ra. Các nếp chia nó thành những ô không đều, và mỗi ô có một hình dạng riêng.

Hai bộ nếp không cùng khoảng cách

• Bộ nếp chiều này dày ở một đầu và thưa ở đầu kia — đó là trục chính;
• Bộ nếp chiều kia phân bố theo cách khác, và nó không quan tâm tới bộ thứ nhất;
• Nên mỗi ô được xác định bởi hai nếp thuộc hai bộ, không phải một.

Đó là toàn bộ nội dung của phần này: hỏi một điểm nằm giữa hai nếp nào, chứ không hỏi nó ở đoạn nào.

Ô to ô nhỏ nói lên điều gì

• Ô nhỏ là chỗ cả hai bộ nếp đều dày — tức cả hai trục đều đổi nhanh ở đó;
• Ô to là chỗ cả hai đều thưa — đi một quãng dài mà mọi thứ vẫn gần như nhau;
• Và ô dài và hẹp là chỗ một trục dày một trục thưa — đổi nhanh theo chiều này, chậm theo chiều kia.

Hình dạng của ô vì thế nói được nhiều hơn vị trí của nó: nó cho biết đi về hướng nào thì mọi thứ đổi nhanh, và đó là câu hỏi thực dụng nhất khi chọn chỗ.

Góc giữa hai bộ nếp

• Vuông góc thì hai toạ độ độc lập hoàn toàn — biết cái này không suy ra cái kia;
• Chéo ít thì hai bộ gần trùng, và khi ấy một toạ độ gần như đủ;
• Và góc ấy không đều trên cả tờ — có chỗ vuông, có chỗ gần song song.

Nên trước khi đọc một điểm, việc đáng làm là nhìn xem ở chỗ ấy hai bộ nếp chéo nhau nhiều hay ít. Chéo nhiều thì phải đọc hai; gần trùng thì đọc một là xong.

Nếp không xoá được

• Gấp lại theo chiều khác thì tờ giấy có thêm nếp mới, nhưng nếp cũ vẫn còn;
• Vuốt phẳng cũng không mất — chỉ mờ đi;
• Và khi gấp lại lần nữa, giấy có xu hướng gấp theo nếp cũ.

Đó là phần có trước, nhìn từ góc khác: nó không quyết định hình hiện tại nhưng nó làm cho vài hình dễ xảy ra hơn vài hình khác. Ai biết nếp cũ nằm đâu thì đoán được tờ giấy sẽ gấp theo đường nào lần sau.

Một điểm trên tờ giấy có hai câu hỏi

• Nó cách mép nào bao xa — toạ độ thứ nhất;
• Nó nằm giữa hai nếp nào của bộ kia — toạ độ thứ hai;
• Và hai câu ấy không thay nhau được, cũng không cộng lại được thành một.

Người chỉ hỏi câu đầu sẽ giải thích được phần lớn và coi phần còn lại là ngoại lệ. Người hỏi cả hai thì thấy phần còn lại ấy cũng có quy luật — chỉ là quy luật của một chiều khác.

Câu hỏi gọn nhất của cả chuyên mục

Không hỏi chỗ này ở đoạn nào, mà hỏi bốn câu: ở đây hai bộ nếp chéo nhau nhiều hay ít · ô này to hay nhỏ · đi về hướng nào thì mọi thứ đổi nhanh hơn · và nếp cũ nào còn in trên giấy.

Bốn câu ấy khép lại cả trang này. Ba phần đầu đọc một chiều, phần giữa đọc chỗ chiều ấy bắt đầu và chỗ nó không giải thích được, phần cuối đọc chiều thứ hai — và gộp lại thì một chỗ bất kỳ trên dải đều có một toạ độ đủ để nói về nó mà không cần một cái nhãn nào.

Tờ giấy này gấp được thêm nữa

• Thêm một chiều gấp là thêm một bộ nếp, và ô lại nhỏ đi;
• Nhưng mỗi bộ thêm vào làm hình khó đọc hơn nhiều, trong khi phần giải thích thêm thì ít dần;
• Nên hai bộ là chỗ dừng hợp lý cho gần như mọi việc thực tế.

Đây cũng là nguyên tắc chung của cả trang: thêm biến cho tới khi phần không khớp đủ nhỏ, rồi dừng. Một cách đọc dùng được phải đơn giản đủ để nhớ và mang theo — còn một mô hình đầy đủ mà không ai nhớ nổi thì không giúp được ai ở giữa đường.

Đây là cách đọc ở mức cơ chế, không phải mô tả điều kiện cụ thể và không phải hướng dẫn ứng phó. Mọi việc thật — cư trú, đi lại, giấy tờ, lao động, kinh doanh — phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.